Что тормозит привлечение и внедрение инвестиций в Таджикистан ?

Государственный комитет по инвестициям и управлению государственным имуществом Таджикистана основан в 2006 году. Республика очень нуждалась в привлечениях инвестиций и была создана Программа, освещающая все инвестиционные проекты, их объем и мощность.

По данным Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистана за  период 2007-2015 гг. приток  иностранных инвестиций в экономику Республики Таджикистан составил 6 млрд. 663,0 млн. долларов США,  из которых 2 млрд. 876,5 млн. долларов США составляют прямые инвестиции, 3 млрд. 784,7 млн. долларов США прочие инвестиции*. и 1,8 млн. долларов США портфельная инвестиция.

Create line charts

В развитие экономики Таджикистана в основном инвестируют компании разных отраслей России, Китая, Ирана, Казахстана, США и государств Европейского Союза. Несмотря на это Таджикистан в рейтинге Мирового Банка по упрощению внедрения инвестиций среди 181 страны занимает 159 место. Одним из причин ухудшения инвестиционного климата в стране, по мнению экспертов это нормативно-правовые акты, которые часто отрицательно влияют на деятельность инвесторов.

Create column charts

По словам аналитиков Таджикистана, кроме благоприятного законодательного режима, для инвесторов существует значительный ресурсный потенциал, включающий: - наличие и доступность минерально-сырьевых ресурсов; - благоприятные почвенно-климатические условия; - наличие дешевой и квалифицированной рабочей силы; - возобновляемые гидроэнергетические ресурсы; - функционирование 4-х свободно-экономических зон.  

По данным Комитета по инвестиции и государственного имущества Республики для обеспечения устойчивого экономического, социального и культурного развития Республики Таджикистан в 2015 году начали функционировать 347 предприятий разных отраслей с более 14000 новых рабочих мест. Для этого были  привлечены прямые инвестиции на более 977,8 млн. долларов США. 

Также в 2015 году были разработаны и рассмотрены 5 проектных инвестиционных Соглашений с отечественными и зарубежными фирмами примерно на сумму 2,9 млрд.доллара США, которые продолжают реализовываться. 

Поступление прямых иностранных инвестиции направленно в основном в такие сектора как энергетика, связь, строительство, финансовые услуги, промышленность, торговля, транспорт и.т.д.

Create pie charts

За последние 8 лет большая часть внешних инвестиций оседает в  г. Душанбе (более 70%), (5 млрд. 123,3 млн. долл. США), а остальная распределяется по другим регионам страны. Согд. Обл.- 14,2 % (948,2 млн. долл. США), Хатлонская  Область.- 6,4% (429,0 млн. долл. США), ГБАО-0,8% (55,4  млн. долл. США) и в РРП – 1,6% (105,4 млн. долл. США).

Create your own infographics

Исходя из статистических отчетов в стране также существуют ряд проблем которые необходимо устранить для улучшения инвестиционного климата.

- Самым сложным препятствием в инвестиционном климате в стране является административное давление. Дехканских хозяйствах имущество является частным, но реальность такова, что настоящими хозяевами дехканских хозяйств являются председатели городов и районов. Они с позиции давления контролируют эти хозяйства. К примеру возьмем то, что при ввозе пшеницы и муки предприниматели платят таможенную пошлину. 


Получается 25 часть стоимости каждой лепёшки в дастархане таджикского народа составляет таможенный налог. В нашей налоговой и таможенной сфере не совершенная системе налогообложения, но международные организации на всё это закрывают глаза. 

По словам Ходжимухаммад Умарова, доктора экономических наук для  привлечения отечественных и зарубежных инвесторов необходимо улучшить условия их деятельности в стране и обеспечить функционирования новых производственных предприятий создаваемых ими на территориях свободных экономических зон.

(на прямые - непосредственные вложения финансовых средств и других капиталов инвесторами - участниками реализации инвестиционных проектов) 

             (косвенные - привлекаемые свободные средства граждан, предприятий, организаций путем выпуска и продажи акций, гарантированных сертификатов и других ценных бумаг).

(портфельные – инвестиции в ценные бумаги, формируемые в виде портфеля ценных бумаг. Портфельные инвестиции не позволяют инвестору установить эффективный контроль над предприятиям)

(прочие – это торговые кредите а также кредите международных финансовых организаций и правительств иностранных государств под гарантии страны-реципиента, банковские вклады, финансовый лизинг)

Окибатхои никохи хешутабори

Муҳаққиқон ва табибон исбот кардаанд, ки агар дар ҷисми зан ва шавҳар ягон бемории генетикӣ маҳфуз бошад, он гоҳ кӯдаки таваллудшуда метавонад солим бошад. Вале агар чунин як бемории генетикӣ дар ҷисми зану шавҳар вуҷуд дошта бошад, пас он боиси таваллуди кӯдаки носолим мегардад. Яъне, бемории генетикӣ бемории наслӣ буда, дар ҳолати издивоҷи хонаводагӣ метавонад боиси таваллуди тифли новолим гардад. Ҳамин тариқ, издивоҷи хонаводагӣ метавонад ҳатто боиси дар оянда аз байн рафтани як сулолаи солим гардад.

Ҳолати дуюм: инкишофи ҷанин аз як ҳуҷайраи солим ва аз як ҳуҷайраи тағйирёбанда вобаста аст. Дар ин ҳолат тифли солим ба дунё омада, метавонад ҳуҷайраи тағйирёбандаро дар вуҷуд нигоҳ дорад.

Ҳолати сеюм: ҳарду ҳуҷайраҳои ҷинсӣ (занон ва мардона) генҳои тағйирёфтаро дар худ маҳфуз медоранд. Дар ин сурат кӯдаки носолим ба дунё меояд. Чунки ҳуҷайраҳои носолиме, ки дар ҷисми падару модар маҳфуз буданд, дар ҷисми кӯдак фаъол мегарданд.

Чунин ҳодиса бештар дар издивоҷи хешутаборӣ баназар мерасад. Арӯсу домод пайванди хунӣ дошта, чунин алоқамандӣ метавонад боиси таваллуди кӯдаки носолим гардад. Ҳар қадар шумораи издивоҷи хешутаборӣ зиёд гардад, ҳамон қадар хатари таваллуд шудани кӯдакони носолим зиёд мешавад. Бинобар ин, дар аксари кишварҳои дунё издивоҷи хешутабории дараҷаи якум мамнӯъ эълон карда шудааст. Қонун издивоҷи фарзандони хешутабори дурро маҳкум намекунад. Вале дар баъзе аз мамлакатҳо ин намуди издивоҷ низ мамнӯъ аст.

Мувофиқи маълумотҳои Раёсати тандурустии вилояти Суғд то 1 январи соли 2015 дар шаҳру ноҳияҳои вилоят 7205 нафар кӯдакони маъюби то 18 сола сабти ном ва зери назорати кормандони тиб қарор доштанд. Яке аз сабабҳои таваллуд шудани кӯдакони маъюб издивоҷ байни хешовандон аст. Аз онҳо 1515 (21,0%) нафарашон аз волидоне таваллуд шудаанд, ки бо ҳам хешутабори наздик буданд.

Нишондиҳандаи кӯдакони маъюбӣ аз издивоҷи хешутаборӣ тавлидшуда, ба вижа дар 18 шаҳру ноҳияҳо баланд буда, боиси нигаронии аҳли ҷомеа, аз ҷумла, табибон гардидааст. 

Таҷрибаи кории табибони шӯъбаи сурдологии Маркази саломатии шаҳри Хуҷанд исбот кардааст, ки яке аз сабабҳои ба бемории ношунавоӣ гирифтор гардидани кӯдакони низ издивоҷи хешутаборӣ мебошад.

Боназардошти ин, ба чунин хулоса омадан мумкин аст, ки издивоҷи хешутаборӣ боиси ба дунё омадани кӯдакони носолим гардида, барои ояндаи неки тифлон халал эҷод мекунанд. 

Сайёхонро бо кадом андоза чалб кардан мумкин аст

       Соҳаи туризм дар шаҳри Гулистон сол аз сол рушд намуда, имкониятҳои мусоид барои истироҳату табобат фароҳам оварда мешавад. Сайёҳхони дохилию хориҷиро ба осоишгоҳҳои шаҳри Гулистон беҳтарин хизматрасониҳои табобати, нархҳои дастрас, наздик будани маҳалли осоишгоҳҳо ба Баҳри тоҷик, мафтун мекунад.  

Маълумотҳои оморӣ нишон медиҳад, ки теъдоди меҳмонони ташрифоваранда барои истироҳату табобат ба шаҳр сол то сол  меафзояд ва дар як вақт имконияти қабул намудани 1044 нафар истироҳаткунандагону табобатгирандагон дар осоишгоҳҳои «Баҳористон», «Шифо», «Соҳил» мавҷуд аст.  

  Зимнан, ба минтақаҳои истироҳатии шаҳр илова ба истироҳаткунандагони ватанӣ, ҳамчунин сол аз сол сафи меҳмонону сайёҳони хориҷӣ меафзояд. Аз ҷумла, дар мавсими имсола 257 нафар меҳмонони хориҷӣ ва 6263 нафар истироҳаткунандагони дохилӣ барои истироҳат ва табобат ба осоишгоҳҳои шаҳри Гулистон ташриф овардаанд. Дар маҷмуъ тайи чор соли охир истироҳаткунандагони ватаниву хориҷӣ аз 17 млн. то 22 млн. сомонӣ дар осоишгоҳҳои мазкур сарф кардаанд.    

Шумораи сайёҳон хориҷӣ ва ватанӣ

           Ҳаҷми маблағи воридшуда дар соли 2015 аз ҳисоби хизматрасонии сайёҳӣ 6 млн. 102,3 ҳазор сомониро  ташкил дод, ки аз он 282,7 ҳазор сомонӣ аз ҳисоби туризми дохилӣ ворид шудааст. Дар маҷмуъ ҳиссаи туризм ба хизматрасонии пулакӣ  дар ҳамин давра ба 11,3% баробар мебошад.

Аз таҳлилҳо бармеояд, ки агар ҷамъоварии маблағи андоз аз ҳисоби марказҳои табобатии солимгардонии шаҳр соли 2012-ум 4 млн. 445,5 ҳазор сомониро ташкил дода бошад, пас соли 2015 бошад ин нишондиҳанда ба 7 млн. 492,9 ҳазор сомонӣ баробар шудааст, ки дар натиҷа 59,3 маротиба ё ки ин нишондиҳанда ба маблағи  3 млн. 47,4 ҳазор сомонӣ зиёд гардидааст.

Маблағи воридшуда аз тарафи сайёҳонӣ ватанӣ ва хоричӣ

           Гуфта мешавад аз ҳисоби марказҳои табобатии солимгардонии шаҳр 6,7% ҳиссаи буҷети шаҳрро дар давоми соли 2015 таъмин намудааст.               Бар илова туризм зиёда аз 389 нафар кормандонро бо кори доимӣ таъмин намудааст,ки музди маоши миёнаи онҳо 1507 сомониро ташкил медиҳад. Дар баробари афзудани шумораи кормандони осоишгоҳҳо ҳамчунин музди маоши онҳо низ рў ба афзоиш дорад. Исботи ин фикрро дар муқоиса дидан мумкин аст, ки дар соли 2012 маош ба 1237 сомонӣ баробар буд ва дар соли 2015 он ба 1667 сомонӣ расидааст.

         Дар ҳамин ҳол коршиносон ба ин назаранд, ки имкон дорад, ки бахши сайёҳӣ дар шаҳри Гулистон аз ин ҳам натиҷаи беҳтар дошта бошад. Аммо чанд масъалае вуҷуд дорад, ки ҳалли онҳоро муҳим арзёбӣ мекунад.      

  Ҳоло дар минтақаи истироҳатии шаҳр сохтмони як қатор бино ва иншоотҳои истироҳатӣ ба роҳ монда шуда истодааст, ки барои ҷалби сайёҳон ба шаҳр мусоидат менамояд.

  Тибқи таҳлилҳо оид ба дурнамои соҳаи туризм дар шаҳр то соли 2020 шумораи осоишгоҳҳо аз 10 адад зиёд ва теъдоди кормандон низ меафзояд. Гуфта мешавад, ки ба ин восита  сафи истироҳаткунандагони хориҷию ватанӣ боз ҳам афзоиш хохад ёфт. Аз ин ҳисоб дар баробари зиёдшавии теъдоди осоишгоҳу кормандон ва истироҳаткунандагон, ҳамчунин музди маоши кормандони фароғатгоҳҳо низ зиёд хоҳад шуд.  

Графика

ТАДЖИКСКИЕ МИГРАНТЫ В РОССИИ

Доля работающих таджикских мигрантов за рубежом сократилась с 84% в ноябре прошлого года примерно до 75% в январе, но снова стала расти в марте.  

В период с января по март темпы возвращения мигрантов продолжали замедляться, и доля возвращающихся в Таджикистан мигрантов снизилась примерно до 2% существующей группы мигрантов по сравнению примерно с 4% в декабре.

Также отмечается, что в январе реальная средняя величина денежных переводов по сравнению с ноябрем, когда она была высока и составляла около 1,1 тыс.сомони, сократилась примерно до 775 сомони, так как сезон трудовой миграции приближался к завершению.

Согласно данным Главного управления по вопросам миграции МВД России, по состоянию на начало апреля этого года на территории РФ находилось свыше 878,5 тыс.граждан Таджикистана. По сравнению с началом года численность таджикских граждан в России увеличилось примерно на 2%.

Во внешней трудовой миграции в основном принимает участие трудоспособное население в возрасте 17-62 года –мужчины и 17-57 лет –женщины. Из общего количества трудовых мигрантов 564,4 тысячи человек или 84,1% составили мужчины и 106,4 тысячи человек или 15,9%-женщины. По возрастной структуре в основном это молодежь в возрасте 17-29 лет -262,8 тысячи человек или 39,6%. Лица в возрасте 30-39 лет составили 256,6 тысячи человек (38,3%) и 40 лет и старше составили 151,3 тысячи человек (22,6%).ос

"Пешрафти сохаи саноат дар шахр Гулистон"

Шањри Гулистон яке аз шањрњои саноатии љумњурї ба шумор рафта имрўзњо дар њудуди он 35 корхонањои саноатї фаъолият дорад. Ќайд кардан зарур аст, ки 26% њиссаи саноати вилояти Суѓдро дар давоми соли 2019 саноатчиёни шањри Гулистон таъмин намудаанд.

Дар замони истиқлолияти кишвар дар соҳаҳои гуногун хољагии халќии шањри Гулистон, аз ҷумла дар соҳаи саноати сабук,  коркарди маъдан ва металлҳои ќимматбањо, масолеҳи сохтмонї ва саноати хӯрокворӣ, мањсулотњои ќолину тафтингї, заргарї ва дигар мањсулотњои саноатию ниёзи мардум коркардва истењсол карда шуда истодааст.

         Дар давоми 20 соли охир аз 13 корхонањо то 35 корхонаҳои саноатӣ сохта ба истифода дода шуданд. Дар соли 2019-ум хачми истеҳсоли махсулоти саноати 3,3 млрд. Ташкил дода, ки 106.0% нисбат ба соли гузашта барзиёд ичро гардид. 

САНОАТ
Infogram

Аз тањлилњо бармеояд, ки агар ҳаҷми истењсоли маҳсулоти саноатӣ дар шањр соли 2000-ум 8 млн.946,7 њазор сомониро ташкил дода бошад, пас соли 2020 ин нишондиҳанда ба 3,3 миллиард  баробар шудааст, ки дар натиља 26 маротиба ё ки ин нишондињанда ба маблаѓи 2,4 млрд. зиёд гардидааст.

Пешрафти афзоиши истењсоли маҳсулоти саноатӣ аз ҳисоби фаъолияти бомароми корхонањои ЉДММ КМ «Апрелевка» ваЉДММ «Корхонаи саноатии кўњии Тољикистону Хитой», ки 78% њаљми истењсоли мањсулоти саноати шањрро таъмин менамояд.

Бояд тазаккур дод, ки музди маоши миёнаи кормандони корхонањои саноатии шањр соли 2019-ум 1982 сомонї буда, дар 20 соли охир 6,1 маротиба, ё ки ба 1950 сомонї афзудааст. Дар корхонањои саноатї аз њама маоши баландтарин 2343 сомонї дар ШСКТХ, 2194 сомонї дар ЉДММ КМ “Апрелевка”, 1954 сомонї дар НОБ ва  1225 сомонї дар ЉСП «Сидней Хуљанд» мебошад.

          Дар соли 2020 бунёди 5 корхонањои саноатии хурду миёна ва коргоњи истењсолї бо таъсиси 124 љойњои нави корї ба наќша гирифта шудааст.

"Апрелевка" ва накши он дар рушди шахри Гулистон

Корхонаи ҶДММ КМ “Апрелевка” тўли 20 сол бо истихроҷи тилло ва нуқра машғул аст. Дар Тоҷикистон ин корхона бо дастгирии сармоягузорони хориҷӣ ва ватанӣ фаъолияташро ба роҳ монда, зиёда аз 850 нафар аҳолиро бо кори доимӣ ва музди маоши баланд таъмин намудааст. 51% сармояи корхонаи мазкур ба Ҳукумати Тоҷикистон ва 49% ба Ширкати канадагии Gult тааллуқ дорад.

Айни замон коргох зиёда аз 450 кг тилло ва 1,5 тонна нуқра дар як сол истеҳсол мекунад. То соли равон коргоҳ дар ҳаҷми 100 млн. доллар сармоя барои рушди фаъолият ва зиёдшавии истеҳсоли маҳсулот, аз он ҷумла васеъкунии корҳои геологӣ дар заминҳои нави дорои тилло ва нуқра равона сохта истодааст.

Моҳи сентябри соли 2002 дар ин корхона якумин сабикаи (слиток) тилло ба даст омад.  Маҳсулоти асосӣ хулаи (сплав) тилло ва нуқраи “Доре” буда, баъдан дар заводи “Востокредмет”  то ба даст омадани тиллои химиявии тоза, сифати тамгаи баландтарин (999,9)  ва нуқраи тамгаи 999,5 коркард карда мешавад. Нархи як грамм тилллои ин навъ дар бозори ҷаҳонӣ тахминан 55$ ва нуқра бошад 15$-ро ташкил медиҳад.

Дар Тоҷикистон бори аввал таи чанд соли охир 2 ҳазору 50 кг тилло ба даст оварда шуда буд, ки нисбати соли 2009 – 690 кг зиёдтар буд.  Дар солҳои баъдӣ, коркарди ин метали қиммат аз 1,8 тонна дигар боло нарафт.

Барои мукоиса ҳаҷми умумии тиллои Узбекистон дар ҷаҳон ҷои чорумро ишғол мекунад. Дар Ҷумҳурии Узбекистон ҳаҷми умумии истихроҷи тилло дар соли 2013  98 тоннаро ташкил дод, ки нисбат ба Тоҷикистон 96 тонна тилло зиёд истеҳсол мекунад.

ҶДММ КМ “Апрелевка”саҳми худро ба буҷети давлатӣ низ мерасонад ва танҳо соли 2015 бо назардошти андози иҷтимоӣ маблағи 6 млн 621,8 ҳазор сомонро ба буҷа ворид кардааст. Дар се соли охир ҳиссаи корхона ба буҷет ҳамагӣ 13% ташкил кардааст.

Ба ғайр аз ин, корхона бо мақсади обод гардонидани шаҳраки Консой ҳар сол ба маблағи аз 800 ҳазор то 1 млн.сомонӣ равона месозад. Алҳол саҳми корхона дар пешрафти нишондиҳандаҳои соҳаҳои хоҷагиии халқи шаҳр бориз буда, 34,0 ҳиссаи ҳаҷми умумии истеҳсоли маҳсулоти шаҳри Гулистонро ташкил мекунад.

Аз соли 2000-юм то ба имрўз теъдоди коргарон аз 184 нафар ба 870 нафар расида, беш аз 137 нафар бонувони аҳолӣ дар ин корхона фаъолияти пурсамар доранд, ки музди маоши онҳо ба 1954 сомонӣ мерасид, ки нисбат ба дигар корхонаҳои саноатии вилояти Суғд аз ҳама баландтарин ба ҳисоб меравад. Музди миёнаи меҳнат дар 15 соли охир 13 маротиба афзоиш ёфта, аз рӯи тафовут 1806 сомонӣ зиёд шудааст.

Тибқи дурнамо корхона нақша дорад, ки дар 3 соли минбаъда (2017-2019) афзоиши ҳаҷми истихроҷи тиллоро ба 540 кг ва нуқраро то 1950 кг расонад, яъне то 149 млн. 667,1 ҳазор сомонӣ маҳсулот истеҳсол мекунад, Баробари ин шумораи ҷойҳои кории доимӣ то 50% зиёд шуда, ин нишондиҳандаҳои“Апрелевка” барои рушду нумӯи давлат мусоидат хоҳад кард.

Тибқи мактуби Кумитаи Агентии омори назди Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 июли соли 2013 дар бораи махфӣ кардани маълумоти истетҳсоли маҳсулоти тиллою нуқраи корхонаи Апрелевка тасдиқ карда шуд.